Vind een oplossing voor het probleem dat je tegenkomt

Routekaart

Elke jongerenwerker weet het: de problemen die jongeren ervaren tijdens deze coronapandemie nemen toe. De cijfers laten zien dat zij steeds meer het contact met anderen missen, concentratieproblemen hebben en thuis allerlei spanningen ervaren.

In alle tijden en zeker in die van crisis kun je als jongerenwerker een positieve invloed hebben op het welzijn van tieners en jongeren. Je hebt vaak een signalerende functie en bent misschien wel voor jouw jongeren het eerste aanspreekpunt voor hun problemen. Maar dat wil niet zeggen dat jij alle antwoorden hebt. We geven je graag een paar tips en concrete handreikingen rond verschillende thema’s.

Angst

Mensen van alle leeftijden zijn bezorgd over de verspreiding van het coronavirus. Angst op zichzelf is niet slecht. Angst helpt ons alert te zijn. Een beetje angst voelen is in deze tijd wel logisch. Wel is het goed om te weten dat hersenen van tieners nog niet zo ontwikkeld zijn dat ze goed kunnen relativeren waardoor zij emoties bijzonder intens ervaren. Naast angst voor het virus zien we ook angst voor gezondheid van geliefden met kwetsbare gezondheid of angst voor het verliezen van banen van ouders en de financiële spanning die dat oplevert. Angst kan ook worden opgeroepen door nepnieuws.

Jong Protestant maakt een werkvorm Help! Het coronavirus!? om in gesprek te gaan met tieners over het coronavirus.

Kijk voor meer informatie en links op de site van MissieNederland.

Goede bronnen

Wijs tieners en jongeren op de gevaren van nep-nieuws. Verwijs als het gaat om de coronacrisis naar goede informatiebronnen zoals RIVM en de Nederlandse Vereniging van Intensive Care.

Neem de angst serieus

Neem de angst van de jongere serieus, zonder het te groot te maken. Vaak spelen onzekerheid en onwetendheid een rol bij angstige gevoelens. Probeer te achterhalen waar de angst door komt.

Praat met ze

Geef uitleg over het virus en de maatregelen die worden genomen. Geef ouders en jongerenwerkers tips rondom praten met jongeren.

Jong Protestant maakte een werkvorm om met jongeren in gesprek te gaan over dood en afscheid nemen.

Kijk voor meer informatie en links op de verwijspagina van MissieNederland.

Verlies en rouw

Er is een kans dat door het gevolg van het coronavirus een familielid of bekende van een tiener of jongere komt te overlijden. Er is een kans dat bij het verlies van bijvoorbeeld een grootouder een jongere door het virus geen afscheid kan nemen, of niet aanwezig kan zijn bij een begrafenis, door de beperkte aantal gasten. Rouwen is al een ingewikkeld proces, maar kan in deze tijd nog ingewikkelder zijn.
Naast verdriet en rouw om overlijden zullen tieners en jongeren verdriet en rouw ervaren om wat in deze tijd niet meer kan. Examens, kamp, schoolfeesten, festivals, wedstrijden waar ze het hele jaar al naar uitkijken die niet door gaan, of niet zo zijn als wat ze gehoopt hadden.

Geef rouw de ruimte

Rouw is nodig om uiteindelijk om te kunnen gaan met een nieuwe realiteit. Als kerk kun je helpen door die ruimte te benoemen en te bieden. Rituelen kunnen ook voor tieners en jongeren die ruimte geven. Dit geldt niet alleen voor rouw bij overlijden, maar ook bij ander gemis.

Vind en deel kennis over rouwen

Zorg dat jezelf en ouders van jongeren weten wat nodig is bij rouw. Rouwen heeft fasen maar gaat niet altijd chronologisch. Verdriet en rouw hoort bij het leven. Voor de meeste jongeren is het overlijden van hun grootouders het eerste overlijden wat ze meemaken. Je kunt hen helpen in hun proces. Zoek bijvoorbeeld naar video’s over het verwerken van verlies.

Rouwen om klein leed

Je vrienden niet zomaar een knuffel geven. Geen EO-jongerendag; die ene conferentie gaat niet door, geen ‘gewone’ afsluiting van het schooljaar, niet naar open dagen voor je vervolgschool of -studie. Heb oog voor klein leed en zet het niet tegenover groter leed. Erken dat ook dit pijn doet en rouw verwerking nodig heeft.

Spanningen in het gezin

Het zijn onzekere tijden. Jongeren en ouders zijn veel meer thuis dan gewoonlijk, wat voor wrijving kan zorgen. Ook kunnen er spanningen ontstaan door angsten en rouw. Deze spanningen hebben invloed op de relaties binnen het gezin; de relaties tussen de ouders, tussen ouder en kind en tussen kinderen onderling. Het kan zijn dat het niet lukt om het gezellig en veilig te houden in het huis. Relaties die voor de coronacrisis al kwetsbaar waren, komen nog meer onder spanning of gaan kapot door de ervaren druk.

Jongeren kunnen (anoniem) contact op te nemen met stichting Chris
Jong Protestant heeft een basiscursus pastoraat.

Chris Online heeft een uitgebreid aanbod van trainingen rond pastoraat.

Verlaag de druk voor ouders

Kijk hoe je als kerk de druk kunt verlagen voor ouders. Dat betekent wellicht ook de gezinnen niet overvoeren met wat ze allemaal moeten of kunnen doen in deze tijd. Kijk ook welke rollen ouders hadden in de kerk en bespreek met hen of en hoe ze dat nog kunnen doen. Biedt eventueel handvatten voor partners om goed te blijven communiceren met elkaar in deze tijd.

Geef een uitweg

Biedt kinderen, tieners, jongeren en hun ouders een uitweg. Zorg dat ze weten waar ze in je gemeente of daarbuiten naar toe kunnen als ze nood ervaren.

Blijf in contact

Blijf in contact met de gezinnen in en om je gemeente om zicht te houden op welke behoeftes en noden er zijn. Verwijs eventueel door naar instanties als dat nodig is. Gebruik hier het bestaande jeugdwerk en jeugdpastoraat. Heb je in jouw gemeente geen jeugdpastoraat of jeugdwerk? Vraag begeleiding van diverse organisaties om dit op te zetten.

Beluister de verschillende  INNOV8-podcasts over online jeugdwerk en jeugdwerk in coronatijd. 

Gebruik de online jeugdwerkprogramma’s van Youth for Christ en Jong Protestant.

Verveling, eenzaamheid en problemen met eigenwaarde

In deze tijd waarin tieners en jongeren minder kunnen en mogen doen met een ander is er logischerwijs ook sprake van verveling. Zeker wanneer er sprake is van een avondklok. Verveling hoeft niet iets negatiefs te zijn. Uit onderzoek blijkt dat verveling creativiteit kan stimuleren. Wel blijkt langdurige verveling ook invloed hebben op de welzijn en gevoel van eigenwaarde van een tiener of jongere. Eenzaamheid kan bovendien depressieve gedachten versterken.

Blijf (relationeel) jeugdwerk bieden

Juist jeugdwerk kan hierin veel betekenen. Gebruik je (online) jeugdwerk om kinderen, tieners en jongeren te verbinden. Wil je tips voor het opzetten van jeugdwerk in deze tijd?

Denk aan elkaar

Help gemeenteleden om tieners en jongeren niet te vergeten in het omzien naar anderen. Koppel bijvoorbeeld ouderen met een jongere. Wijs op de verjaardagen van jongeren en moedig gemeenteleden aan om een kaartje te sturen als het kind jarig is.

Geef ze verantwoordelijkheid

Kijk hoe je tieners en jongeren in kunt zetten in de gemeente en/of jeugdwerk. Geef hen uitdagende verantwoordelijkheden waardoor ze ook voor de lange termijn ontdekken wat hun plek en waarde is in de maatschappij.

(Geloofs)twijfel en vragen

Waar is God in dit alles? Lijden in combinatie met een liefdevolle God brengt altijd vragen naar boven. Ook in allerlei media wordt daar over geschreven, is het een straf? Is het een zegen? Tieners hebben vaak een groot vertrouwen in God maar komen nu voor vragen te staan.

Bekijk de filmpjes van Youth for Christ Het voordeel van twijfel, van Corjan Matsinger en Reinier Sonneveld.

Gebruik het materiaal van Jong Protestant: Voordeel van de twijfel.

Kijk voor meer tips bij MissieNederland.

Ga het gesprek aan

Poets vragen en twijfels niet weg, maar ga het gesprek aan. Realiseer je dat er meer kans is op geloofsgroei als je ruimte geeft om twijfel uit te spreken en het te bespreken. Geef ruimte in je (online) jeugdwerk voor vragen en twijfels.

Wees eerlijk

Laat in je hart kijken en wees eerlijk over je eigen geloofsleven. Je hoeft geen supergelovige te zijn of alle antwoorden te hebben.

Help ouders

Help ouders om het gesprek aan te gaan met hun kinderen. Twijfels horen ook in het bijzonder bij tieners en jongeren. Het is een tijd waarin ze hun eigen geloofsmening vormen. Het is dus juist een kan om met elkaar in gesprek te gaan.

Verantwoording:
Deze routekaart is gebaseerd op de handreiking van MissieNederland en aangepast op de situatie van tieners en jongeren.